تبلیغات
آموزش حرفه ای شطرنج

آغاز به کار وبلاگ تخصصی آموزش شطرنج chesslearning (مهم)

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:جمعه 27 اسفند 1389-04:14 ب.ظ

با سلام خدمت شما بازدید کنندگان.

با توجه به علاقه ای که به شطرنج داشتم تصمیم گرفتم وبلاگی طراحی کنم تا کسانی که

مثل 3 ماه پیش من شطرنج بلد نیستند و علاقه به آموزش شطرنج دارند بتوانند فقط با

خواندن مطالب این وبلاگ به سطح (نمی گویم عالی)خوبی برسند.شطرنج دوستان عزیز

دقت کنید که فقط خواندن مطالب این وبلاگ برای رسیدن به اوج کافی نیست.این مطالب

فقط پله هایی هستند تا شمارا برای رسیدن به هدفتان کمک کند.من کتاب هایی که خودم

خاندم را در این وبلاگ به زودی خواهم گذاشت تا شما نیز بتوانیید از آن ها استفاده

کنید.

اگر در جایی غلط املایی دیدید به بزرگی خود ببخشید.چون بعضی از موارد از فایل

های PDF برداشته شده است.در بعضی از مواقع به جای ک آ گذاشته شده است اگر شما به همچین موردی برخورد کردید لطفا در همان قسمت در بخش نظرات به من اطلاع دهید.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اسب و فیل

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:چهارشنبه 3 فروردین 1390-03:18 ب.ظ

به علت حركت خاص اسب، براى عملكرد موفق آن پایگاه عملیاتى مورد نیاز است. منظور از این پایگاه خانه اى است كه اسب در آن استقرار یابد و از گزند سوارها و از آن مهمتر پیاده هاى حریف در امان باشد. اسب مستقر در مركز قدرتى معادل یك رخ دارد. برعكس، اسبى كه جاى نا مناسبى داشته باشد ضعف قطعى به شمار مى آورد. ضرب المثل قدیمى ((اسبى كه در كنار صفحه باشد فقط گرفتارى به بار مى آورد)) بیان خوبى است از اینكه اسب در گوشه صفحه فقط قسمتى از قدرتش را مى تواند نمایش دهد.اسب در وسط صفحه مى تواند ۸ خانه را زیر نظر و كنترل داشته باشد. به همین دلیل مركزیت اسب بسیار مهم است.

سفید : آهیوس

سیاه : آلخین

(بادنوهایم 1936)

1.d4                 d5

2.c4                 d×c4

3.Nf3               a6

4.a4?                f6

5.e3                 Bg4

6.B×c4              e6

7.Nc3               Nc6

8.Be2               Bb4

9.o-o                o-o

10.Nd2

بهتر بود) Bd2(

10...             B×e2

11.N×e2           e5

12.Nf3           Re8

13.Bd2          Bd6

14.Ng3           e4

15.Ne1

15….               B×g3!

در وهله اول این حركت موجب شگفتى مى شود،چون این فیل در حمله به جناح شاه در آینده مى توانست نقش مهمى داشته باشد. اما آلخین تشخیص مى دهد كه بعد از این تعویض، پیاده  هاى جناح شاه سفید غیر متحرك و پایگاه عملیاتى  d5,g4 در اختیار اسبهاى وى قرار خواهند گرفت.

16.h2×g3           Ne7!

17.b4               Dd7

18.Nc2            Ned5

19.Na3

سفید نیز یك پایگاه در خانه  e5 براى اسبش مى خواهد ولى طرح او براى این كار فوراً متوقف مى شود.

                

19….               b5

20.a×b5        a×b5

21.De2            c6

22.Nc2           Df5

23.Rf-c1          h6

24.Ra5       Ra-c8

25.Na1?

سفید سعى دارد اسبش را به پایگاه   c5 برساند ولى اكنون براى انجام چنان مانورى كمى دیر است.حركت درست  f3 بود كه از استقرار اسب در خانه  g4 جلوگیرى مىكرد.

           

25…                Ng4

روشن است كه آلخین با موفقیت طرح خود را به اجرا در آورده است.

                

26.Kf1              Re6

27.R×b5            Rf6

28.Rc-c5          N×f2

29.Ke1            Nd3+

30.Kd1            Df1+

31.Be1             Rf2!

سفید بازى را واگذار كرد. آنچه در این بازى قابل توجه بود، نقشهاى متفاوتى بود كه اسبها ایفا كردند.اسب سفید چیز زیادى بدست نیاورد ولى اسبهاى سیاه،به ویژه اسب مستقر در خانه  d5 كه سیزده حركت در آن خانه باقى ماند، نقش فلج كننده اى در پوزیسیون حریف داشت. به دست آوردن پایگاه عملیاتى براى اسب محققاً یكى از مهمترین مضامین استراتژى شطرنج است.

جایگاه نامطلوب اسب نیز یكى از عوامل پابرجاى استراتژیكى و كسب برترى براى حریف است. بدون شك پیدایش چنان وضعیتى كمتر پیش مى آید.اسب مقید به استقرار در خانه هاى یك رنگ نیست و مىتواند تغییر مكان دهد و زنجیر پیاده اى هم در خیلى از حالات نمى تواند موجب محدودیت حركت آن شود. ولى وضعیتهایى به وجود مى آید كه تحرك آن محدود مى شود و به سختى وضعیت آن را بهبود بخشد. مانند مثال زیر.

سفید: پاخمان

سیاه: سابو

هیلورزوم 1947

1.d4                   e6

2.c4                   d5

3.Nc3               Nf6

4.Bg5              Be7

5.Nf3               o-o

6.e3               Ne4

7.B×e7           D×e7

8.Rc1               c6

9.Bd3               f5?

در اینجا حركت

9….B×c3

براى سیاه اجبارى بود.بعد از حركت متن تحرك بیشتر اسبهاى سفید نمایان مى شود.این عامل پایدار پوزیسیونى مهمتر از چشم اندازهاى تاكتیكى سیاه در جناح شاه است.

10.o-o              Nd7

11.a3               Rf6

12.Ne5!            N×e5

13.d×e5              Rh6

14.g3!              Bd7

15.f3

سب سیاه هدف قرار گرفته است.دراینجا سیاه نباید

15….N×c3

را انجام دهد چون پس از

16.c3

حمله سفید در جناح وزیر به سرعت بسط مى یابد.

15….               Ng5

16.f4                Nh3+?

اشتباهى شبیه آنچه سیاه در حركت نهم انجام داد.به خاطر چند تهدید تاكتیكى سیاه اسب را در وضعیت نامطلوبى قرار مى دهد و این مسئله زمانى بیشتر نمایان خواهد شد كه بازى ساده شود. دلیل حركت فوق شاید فقدان ادامه جالب توجهى براى سیاه بود.

16…        Ne4    17.c×d5         e×d5   18.Db3        N×c3   19.D×c3)

17.Kh1             g5

18.c×d5         e×d5

19.Dc2           g×f4

اولین ناكامى براى سیاه چون وى محققاً ادامه زیر را در نظر داشت:

19…        d4?!,20.e×d4      g×f4,21.g×f4?     Dh5

تا پس از

….Kh8

حمله شدیدى را علیه شاه سفید آغاز كند.البته در این حالت اسب او در h3 جایگاه مناسبى مى داشت، اما سفید ادامه قویترى دارد:

21.Ne2!         f×g3,22.N×g3   f4,23.Nf5

و پیاده  f را مى گیرد.

ولى اكنون عملاً سیاه یك سوار كمتر دارد چون اسب  h3 به هیچ وجه قادر به شركت فعالانه در بازى نیست.

20.e×f4        Df7

21.Ne2        Kh8

22.Nd4!

اسب سفید بر خلاف اسب سیاه در خانه  d4 موقعیت نیرومندى دارد و با حمله به پیاده ضعیف   f5 فشار زیادى بر سیاه وارد مى كند مقایسه وضعیت استقرار اسبهاى طرفین و اختلاف قدرت آنها بسیار آموزنده است.

22…                Rf8

23.Rc-e1          Be6

24.Dc5!

با این حركت نیرومند، سفید یك پیاده مى گیرد چون اگر

24…a6  25.Dd6!

بازى به نفع سفید تمام مى شود.

24…..              Rg8

25.N×e6            R×e6

پس از تعویض وزیرها اسب  h3 رفتنى است.

(25…D×e6  26.Dd6)

26.D×a7            Dh5

27.De3              Rh6

28.De2              De8

29.e6!               R×g3

30.De5+           Kg8

31.B×f5            Rg7

32.B×h3           R×h3

33.Rg1

 



نوع مطلب : استراتژی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

تاریخچه ی شطرنج

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:سه شنبه 2 فروردین 1390-01:24 ق.ظ

در باره پیدایش شطرنج روایت و افسانه های بسیاری شنیده شده است که اکثر آنها (همانطور که در شاه نامه فردوسی نیز آمده است) بر این عقیده اند که شطرنج حدود 2500سال پیش در هندوستان توسط شخصی بنام سیسابن دهیر ابداع  شده  است . منظور از اختراع این بازی شبیه سازی صحنه های کار زار بوده و به وسیله آ ن طرحها و شیوه اجرای تاکتیکها ی نظا می نشان داده می شد .حتی در مواردی بجای نبردی خونین  نتیجه یک بازی  سر نوشت یک اختلاف را رقم می زد .


 

گویا شطرنج در اواخر قرن پنجم  میلادی  به ایران آورده شد پیچید گیها ی شطرنج امروزی این احتمال را که تمام قوانین بازی توسط یک نفر تعیین شده باشد را به کلی منتفی  می داند بلکه بیشتر قابل قبول است که شطرنج به مرور زمان از یک بازی ساده به هنر ،علم وبالاخره ورزش فکری تبدیل شده است .شطرنج آن زمان ایران با بازی کنونی شطرنج در چند مورد تفا وت داشت  مثلاً پیروزی هنگامی به دست می آمد که شاه حریف مات یا بازی در اصطلاح امروزه پات می شد .اگرچه مهره شاه ،فرس (اسب) رخ (قلعه) حرکت امروزی خود را داشتند  ولی هنوز گرفتن حین عبور و به قلع رفتن شاه ابداع نشده بود ، فرزین (وزیر) مهره ای ضعیف بود و فقط یک خانه به صورت اریب حرکت می کرد ،فیل هم اریب حرکت می کرد با این تفاوت که از خانه اول گذشته و در خانه بعدی می نشست .بیدق (پیاده)نمی توانست مثل امروز در حرکت اول د و خانه پیشروی کند

 

این قوانین با معیارهای امروز، بازی بسیار محدودی را به وجود می آورد. در قرن هشتم میلادی شطرنج توسط اعراب مسلمان به اسپانیا برده شد و از آنجا در سراسر اروپا(بجز روسیه)گسترش یافت.چون احتمالاًشطرنج از طریق  آسیای میانه (و به وسیله شاهان مغول )به روسیه برده شد شباهتهای نامهای روسی مهرهای شرقی آنهادلیل بر این ادعا است .در آن دوران بیشتر کوشش می شد حمله سریعی را آغاز کنند  اما بازی به علت محدود یت حرکت وزیر و فیل کند بود .


 

در قرن سیزدهم میلادی به پیاده اجازه داده شد تا اگر  بخواهد در حرکت اول دو خانه پیشروی کند  و مهره شاه در حرکت اول خود می توانست به خانه سوم  در جهت دلخواه پرش کند تا این که در  دوره رنسانس (قرن 16-15میلادی) بااتخاذ قوانین واحدی برای آن .شطرنج محبوبیت بیشتری کسب کرد ، پرش فیل از بین رفت و فیل می توانست (در قطر ) تا آنجایکه مانعی وجود  نداشت حرکت کند .محدودیتهای وزیر بر طرف شد و وزیر از مهره ضعیف به قویترین مهره تبدیل گشت که می توانست هم حرکت فیل و هم حرکت رخ را داشته باشد و پیروزی تنها در صورت مات شدن شاه حریف به دست می آمد  (حالت پات پیروز نبود) ارتقاء پیاده به سوار دلخواه (بجز شاه ) امکانات جدیدی را در آخر بازی به وجود آورد.

در قرن شانزدهم میلادی حالت پرش از بین رفت و حرکت قلعه کوچک وبزرگ جایگزین آن گردید. در طول حیات پر فراز ونشیب و متحول شطرنج وبا گذشت زمان  و در اثر تغییر و تحولات نوین اجتماعی و با توجه به شرایط  خاص و  ویژگیهای  علمی و هنری شطرنج  از انحصار شاهان و در باریان خارج و در بین عوام  جایگاه مطلوب خویش را یافت و رشد و تکامل بیشترو بهتری در عرصه پیکار جهانی   پیدا کرد .در دنیای امروز شطرنج تنها یک  ورزش  ساده فکری بشمار نمی رود بلکه مجموعه ای است از علم و تکنیک و هنر و از نظر تربیت بدنی پروش دهنده قوای  دماغی و مغزدمی است و از جهت علمی آمیزه ای است از ریاضیات و روانشناسی و ملاکی است برای سنجش هوش وحافضه و در زمینه هنر عرصه جولان وخلاقیت ظریف و زیبا که گاهگاه مینیاتورهای پدیدمی آورداز یاد نرفتنی و ستودنی



نوع مطلب : تاریخچه ی شطرنج 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

فیل های نا همرنگ

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:دوشنبه 1 فروردین 1390-11:11 ب.ظ

محبث فیلهاى ناهمرنگ در وسط بازى یكى از مباحث دشوار و در عین حال جدى استراتژى در شطرنج است.برترى یكى از طرفین معمولاً چندان محسوس نیست.این مبحث ارتباط نزدیكى با خانه هاى ضعیف در پوزیسیون حریف دارد تلاش بازیكنى كه از برترى سود مى جوید در به ثمر رساندن این برترى در وسط بازى است، در حالیكه حریف سعى در انتقال بازى به مرحله آخر بازى دارد، چون در این بخش شانس تساوى بیشتر مى شود.تحقق برترى در این مبحث دشوارتر از تمام موارد دیگر است. بازى فوق كه توسط آناتولى كارپف قهرمان جهان تفسیر شده یك مثال پایه و تیپیك از این دست است.

 

این بازى، شاید تنها بردى باشد كه هیچ اشتباه واضحى در آن روى نمى دهد. من طرحى ظریف به اجرا در آوردم و روشى ابتكارى در بازى با فیلهاى ناهمرنگ به نمایش گذاشتم.

 

 

كارپف-كاسپارف

بازى ۴ ،قهرمانى جهان ۲

مسكو،۱۹۸۵

 

 

1.d4                 d5

2.c4                 e6

3.Nc3              Be7

4.Nf3               Nf6

5.Bg5               h6

6.B×f6            B×f6

7.e3                 o-o

8.Dc2

این حركت وزیر، در بازى قبلى براى من پیروزى به همراه داشت، و دلیلى در اجتناب از این پوزیسیون متداول نمى دیدم.

اما كاسپارف یك حركت ابداعى تدارك دیده بود.ادامه اصلى تا این زمان

8……          c5,9.d×c5

بود و در اینجا هم

9…      d×c5 ,  9…….   Da5

 

8…..                Na6

مانورى جالب كه به سیاه امكان مى دهد از وضعیت وزیر سفید درc2  براى ساده كردن پوزیسیون بهربردارى كند:

9.c×d5              Nb4,10.Db3            N×d5

 

9.Rd1

 

سایر پاسخهاى ممكن، یعنى

9.a3

9.Dd2

9.c×d5

تبدیل به بازى اصلى مى شوند.

 

9.                     c5

10.d×c5           Da5

11.c×d5           N×c5

12.Dd2

پس از

12.d6            Bd7

یا

12.d×e6        B×e6

سیاه به ازاى پیاده جبران كافى دارد.

12…..              Rd8

البته هم

12….          e×d5

به دلیل

13.N×d5

و هم

12…               B×c3,13.D×c3        D×c3,14.b×c3        e×d5,15.R×d5

به سود سفید است.

13.Nd4

تنها راه جنگیدن براى ابتكار عمل. در صورت

13Be2                 B×c3,14.D×c3            D×c3,15.b×c3              R×d5,

زمان توافق براى تساوى بود.

 

 

13…                e×d5

14.Be2           Db6

در صورت

14….                Ne6,15.Nb3             B×c316.b×c3

وضع سفید بهتر است.

15.o-o              Ne4

 

15…….                   Ne6

تمام مشكلات را حل نمى كند:

16.Nf3              d4,17.Ne4           d×e3,18.N×f6+             g×f6,19.D×e3

 

16.Dc2            N×c3

17.D×c3

سیاه مرحله گشایش را با رضایتمندى پشت سر گذاشته است وسوارهایش بازى آزادانه اى دارند.ولى ساختمان

پیاده اى به سود سفید است وكار به مصالحه نمى كشد.

17……            Be6

               

پس از

17…....          Bf5,

18.Dd2                                                                                                                                                                           

در بازى واگانیان ـتال(نستود ،۱۹۸۵) كه یك ماه بعد انجام گرفت، حریفان بى درنگ به تساوى توافق كردند. اما. ادامه

19.Bg4

سفید مى توانست براى ابتكار عمل پیكار كند.

 

18.Dc2!           Ra-c8

19.Db1

وزیر به یك خانه امن عقب مى نشیند.در لحظه مناسب به سرعت به مركز باز خواهد گشت.

 

 

19……            Rc7

20.Rd2           Rd-c8

پس از

20……              B×d4,21.R×d4

تمام سوارهاى سیاه براى دفاع از پیاده

d5

همكارى داشتند. در این حالت ممكن بود بازى به تساوى بیانجامد، ولى بازى غیر فعال با طبع كاسپارف سازگار نیست.ضمناً، در این لحظه، مشكل مى شد تشخیص داد كه تغییر اسكلت پیاده اى سبب دشواریهاى جدى براى سیاه مى شود.

21.N×e6

 

21.Rf-d1            B×d4,22.R×d4              Rc2,23.R4-d2             Bf5

ادامه مى یابد.

 

21….               f×e6

 

 

ادامه

22…..              D×e6,23.Rf-d1

چندان بهتر نبود.

 

22.Bg4

 

در جواب

22.Rf-d1                Db4

با تهدید

23…….              D×d2!

و تساوى كامل امكان پذیر بود.پوزیسیون سیاه اكنون محكم به نظر مى رسد، اما فیل سفید اگر قادر به كنترل خانه هاى سفید شود مى تواند تهدیدهاى خطرناكى خلق كند. چنین مضمونى در بازى با فیلهاى ناهمرنگ نمونه وار است. سرانجام استراتژى خانه هاى سفید پیروز مى شود.همانگونه كه استاد بزرگ (و پیانیست!) مارك تایمانوف خاطر نشان كرد، من در هفده  حركت بعدى فقط بر( كلیدهاى سفید) نواختم.

22…..              Rc4

23.h3               Dc6

24.Dd3

 

                     

 

در صورت

24.Dg6

سیاه وزیرها را با

24…..                      De8

رو در رو قرار مى دهد.زیرا هنوز زمان تاخت و تاز در خانه هاى سفید رنگ فرانرسیده است.

24…..              Kh8

25.Rf-d1          a5

26.b3               Rc3

27.De2            Rf8

                

پس از

27….              Rc1,28.R×c1          D×c1+,29.Kh2           Dc6,30.g3

سفید برترى حداقل را حفظ مى كرد. ولى به نظر مى رسد كه استاد بزرگ باكو تهدیدهاى سفید را نا چیز مى شمارد.

28.Bh5!

مانند توپ بیلیارد، فیل به گوشه صفحه مى  جهد تا در قطر خطرناكتر دیگرى آشكار شود.

28……            b5

ادامه

28….              Bd8,29.Bg6`          Bc7,30.Bd3          Dd6,31.g3              De5,32.Dg4            Df6

 

یك دژ براى سیاه ایجاد مى  كرد.

اتلاف وقت سیاه به سفید اجازه مى دهد كه پوزیسیون خود را بهبود بخشد.

29.Bg6             Bd8

30.Bd3             b4

31.Dg4            De8

32.e4!

این از ادامه

32.h4       Kg8

(32….    h5    33.Dg3    3.4.Dg6     Bd8       35.g3)

33.h5                       Bg5

 

نیرومندتر است.

32…..              Bg5

33.Rc2             R×c2

پس از

33…..               Df7,34.Re2

یا

33……             Dc6,34.De2            Rc8,35.R×c3          b×c3,36.e×d5           e×d5,37.Bc2

ابتكار عمل سفید از بین نمى رود، اما سیاه اندكى آسانتر نفس مى كشد.

34.B×c2           Dc6

36.De2            Dc5

36.Rf1

دفاع در برابر

36…..              R×f2,37.D×f2          Be3

حالا وزیر از صحنه دور است و ابرها بر فراز شاه سیاه متراكم مى شوند.

36……            Dc3

37.e×d5           e×d5

38.Bb1!           Dd2

39.De5

حركت مناسب دیگر

39.De6

بود ، اما گاه یك سوار سفید باید نهایتاً به یك خانه سیاه فرود آید !

شكار پیاده توجیهى نداشت:

 

39.D×d2            B×d2,40.Rd1              Bg5,41.R×d5           Rd8

چون ((سند روم ناهمرنگ)) به سود سیاه تمام مى شد.

39……            Rd8

ادامه

39…..             d4,40.De4             Kg8,41.Bd3

 هم بد است،ولى

39….                      Bf6

سر سختانه بود.

40.Df5               Kg8

بازى در اینجا ناتمام ماند و تجزیه و تحلیلهاى طاقت فرسا ثابت كرد كه سفید از امكانات حمله قابل توجهى برخوردار است.

41.De6+          Kh8

41…Kf8

ادامه

42.Bg6              Df4,43.Re1

را با تهدید

De8+

به دنبال دارد.

42.Dg6              Kg8

43.De6+           Kh8

44.Bf5!            Dc3

45.Dg6             Kg8

46.Be6+           Kh8

47.Bf5             Kg8

48.g3               Kf8

49.Kg2            Df6

50.Dh7             Df7

تهدید

51.f4

با گرفتن سوار وجود دارد، ولى

50.g6

 

ادامه زیر را در پى داشت:

51.B×g6              Dg7,52.f4                  Bf6,53.Rd1

51.h4               Bd2

عقب نشینیهاى دیگر فیل بهتر نبودند:

51……            Bf6,52.Re1       Dg8,53.Dg6       Df7,54.Dg4

یا

51…..                Be7,52.Re1

با تهدید

53.Be6 ,  53.Bg6

 

52.Rd1                 Bc3

53.Rd3                Rd6

در صورت

53……            Dg8

ادامه

54.Dg6            Df7,55.Db6

بسیار نیرومند است.

اینك كه رخ سفید وارد بازى شده حوادث شتاب مى گیرند.

54.Rf3!

فقط یك بى دقتى كافى بود

(54.Re3)

تا سیاه بى درنگ با

54……g5

از خطر رهایى یابد.

54……..          Ke7

شاه از خانه امنش رانده مى شود. رخ در ستون

F

فعالیت مى كند و ضمناً امكان

Re3

هم محفوظ است .پس از

54….               Bf6,55.Re3              g5,56.D×h6

رخ سیاه تبدیل به مانع مىشود و پس از

54……                 Rf6,55.Re3           g5,(55….            R×f5,56.Dh8+         Dg8,57.Re8+         K×e8,58.D×g8+        Kd7,

59.f4)

فیل به صورت مزاحم جلوه مى كرد،  كه اینهم از مضنونهاى خاص مسئله اى است.

55.Dh8+

55.Re3+

هم پس از

55…..               Kd8,56.Dh8+            Kc7,57.Dc8+             Kb6,58.Db8+           Kc5,59.Re8!           D×f5,60.Da7+           Rb6,61.Rb8

به پیروزى منجر مى شود.

55……            d4

در صورت

55……..              Be5

نبرد از طریق

56.Bh3        Rf6,27.Re3!           R×f2+,28.Kg1

خاتمه مى یابد.

56.Dc8              Rf6

57.Dc5+          Ke8

58.Rf4              Db7+

59.Re4+           Kf7

به نظر مى رسد كه سیاه پس از

59….          Re6,60.B×e6         D×e4+

از معركه مى گریزد، ولى باز هم یك مانور مسئله وار راه حل قضیه است:

60.Dc4+ا       R×e4,61.Dg8+        Ke7,62.D×g7+

و

63.D×b7

60.Dc4+          Kf8

61.Bh7            Rf7

62.De6              Dd7

63.De5!

سیاه تسلیم شد .

براى

63…    Re7

من

64.Df4+          Rf7,

65.Db8+

را آماده كرده بودم و براى

63…        Dd8,64.Dc5+       Re7,65.Rf4+           Ke8,66.Dc6+        Dd7,67.Bg6+

را،و براى

63……                    De7

حركت

64.Db8

را.

 

 

 

 



نوع مطلب : استراتژی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

ارزش نسبی مهره ها

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:یکشنبه 29 اسفند 1389-11:54 ب.ظ

یكى از وظایف مبتدیان در یادگیرى شطرنج آشنایى با قدرت مستقل مهره هاست. بدون آشنایى با قدرت مهره ها نمى توان قضاوت درستى در هنگام تعویض مهره ها داشت و دریافت كه كدام تعویض مقرون به صرفه است.

یكى از متداولترین و ساده ترین روشهاى ارزیابى مهره ها قرار دادن پیاده به عنوان یك واحد نیرو و ارزیابى سایر مهره ها بر اساس آن است:

سه پیاده = اسب یا فیل,

 پنج  پیاده= رخ

نهپیاده= وزیر

البته به سختى میتوانیم براى مهره شاه ارزش گذارى كنیم، چون یك عامل تعیین كننده در شطرنج مهره شاه است و با سقوط آن بازى به پایان مى رسد.

ارزش نسبى مهره ها پیچیده تر از آن است كه گفته شد. ارزش عددى و حسابى مهره ها به تنهایى نمى تواند میزان ارزشیابى باشد.

بازیكن مبتدى ممكن است تا مدتى با این سیستم ساده حسابى كنار بیاید، ولى بازیكن پیشرفته به خوبى مى داند كه این سیستم در بسیارى از مواقع نمى تواند به صورت كامل كاربرد داشته باشد.مثلاً یك سوار سبك و دو پیاده ارزشى معادل یك رخ دارند، یعنى ۵=۲+۳.

در اینجا مقایسه كاملاً درست است، اما دو فیل در مقابل رخ و یك پیاده گرچه از نظر ارزش حسابى معادل است ولى در عمل قدرت و تاثیرشان فرق دارد. یا سه سوار سبك تقریباً ارزشى برابر با دو رخ دارند، در صورتى كه در جدول ارزش نیروها ارزش دو رخ بیشتر است.این نوع ارزشیابى جنبه انتزاعى دارد و نمیتواند در هر مورد مشخصى صادق باشد. این ارزشیابى حد متوسطى براى بسیارى از وضعیتها مى تواند باشد ولى نمى تواند به عنوان یك اصل پابرجا در هر وضعیتى كاربرد داشته باشد.

ارزش مهره ها نسبى است و با ویژگى هر پوزیسیون رابطه مستقیم دارد. سوارهاى سبك اغلب از نظر ارزش در طول بازى متغییرند.در جریان بازى، نوسانهاى بسیار در ارزش نسبى مهره ها به وجود مى آید.مثلاً قدرت یك رخ بیشتر از یك سوار سبك است، ولى بعضى از اوقات اسب مستقر در یك پایگاه مركزى همپاى یك رخ مىشود.به نمودار یك توجه كنید

نمودار1:

در اینجا اگر رخ سفید میتوانست در عملیات علیه شاه سیاه شركت كند برترى با او بود، ولى چه از طریق a3 و چه از مسیر f1

اینكار انجام پذیر نیست.

A)  1.Ra3       e4!

      2.R×a6    Nf3

      3.Ra3       e3!

      4.Rb3       e2

و سیاه بازى را مى برد.

B)  1.Rd1       Nf3

      2.Rf1        e4

      3.Rd1       e3

با وضع برنده براى سیاه.

مى بینیم كه اسب مستقر در خانه d4 با رخ سفید مقابله میكند، و چون سیاه به ازاى از دست دادن تفاوت پیاده اضافى دارد مىتوانیم بگوییم كه سیاه وضع بهترى دارد .

قدرت وزیر نیز در جریان بازى تغییرات گوناگون مى یابد. معمولاً ما وزیر را معادل یك رخ و یك سوار سبك و دو پیاده

مى دانیم، ولى موقعیتهاى وجود دارد كه وزیر با یك رخ و سوار سبك و پیاده قابل مقابله نیست و ارزش كمترى پیدا مى كند. پوزیسیون نمودار ۲ این مسئله را به خوبى نشان مى دهد

نمودار 2:

این پوزیسیون بعد از حركت نوزدهم سیاه در بازى نایدروف ـ راگوزین در سال 1948 در مسابقات قهرمانى جهان حاصل شد. سیاه وزیرش را در ازاى رخ و اسب و پیاده قربانى داده است. اكثر صاحب نظران حاضر در آن مسابقه وضع سفید را بهتر مى دانستند . از نظر كمى سفید صاحب برترى است و. وضعیت او كاملاً محكم است فقط نقطه  b2 كمى ضعیف است كه موقتى به نظر مى آید. اما ادامه بعدى نشان داد كه سیاه قربانى وزیر را به خوبى محاسبه كرده است و وزیر سفید به مدت بیست حركت در یك نقطه به صورت غیر فعال باقى خواهد ماند. ممكن است سوال شود كه چرا یك وزیر به فیل و رخ برترى دارد؟ حركت وزیر تركیبى است از حركت رخ و فیل، ولى این تركیب حركت به وسیله وزیر بهتر به عمل در مى آید.تحرك بسیار وزیر آنرا به صورت ابزار كارآمدى براى حمله در مى آورد، ولى این مسئله زمانى كه رخ و فیل همكارى كامل داشته و به خوبى در مكانهاى مناست استقرار یافته باشند فرق مى كند. تئورى آخر بازى نشان مى دهد كه گاهى وزیر نمى تواند حتى از یك رخ و پیاده ببرد (زمانى كه در موقعیت عالى دفاعى قرار داشته و همكارى كامل بین آنها برقرار باشد). در بازى حاضر این همكارى به وجه شایان توجهى بین سوارهاى سبك سیاه وجود دارد و به وزیر سفید امكان نمى دهند كه هدف مناسبى براى حمله پیدا كند.

20.Bd2           Ne4

21.Be3           Nd6

در مقابله سوارهاى سبك با وزیر، خیلى مهم است كه از امكان ایجاد ضعفهاى تاكتیكى اجتناب كنیم و هدفى براى حمله به وزیر ندهیم. در این بازى استقرار اسبها در خانه   d6,c6 بسیارحایزاهمیت است .اسبها كلیه خانه هاى مهم مركزى را زیر نظرمىگیرند و اسب d6   تهدید استقرار در خانه c4  و به دست آوردن برترى دو فیل را دارد هم چنین نیم نگاهى به خانه f5 دارد كه با استقرار در آن پایگاهى بسیار نیرومند خواهد داشت.

22.Rc1        Nf5

23.Bf4         Bd5

24.Bc4         B×c4

25.R×c4        e5

26.Bg5?

اشتیاق سفید براى ساده كردن بازى و استفاده از برترى كمى قابل درك است، ولى این ارزیابى بسیار خوش باوررانه است و به زودى پوزیسیونش فرو مى پاشد.قربانى تفاوت كه در اینجا به وسیله استاد بزرگ اسمیسلوف پیشنهاد شده آخرین شانس سفید است :

26.R×c6         b×c6,27.B×e5

كه سیاه دو رخ در مقابل وزیر خواهد داشت ولى پیاده هاى ضعیف سیاه هدف خوبى براى وزیر سفید هستند و امكاناتى براى تساوى به او مى دهند.

26…    ٌ          Rd1+

27.Kh2           h6

28.Rc1          Rd7

29.Be3           e4

30.Ne1          Ra-d8

31.Bc5          Be5

32. g3            Rd2

33.Rc2          B×g3+

34.Kg2          Be5

سیاه در اینجا از ادامه زیر كه به زیان وى بود اجتناب مى ورزد:

34……            B×f2,35.B×f2          e3,36.Dc3!          e×f2,37.R×D2         f×e1=D,38.R×d8+,

و سفید بازى را مى برد

35.Kf1          R×c2

36.c2        Rd1+

37.Ke2          Rb1

38.  b4           Rb2

39.Kd2          Bf6

40.B×a7         e5

41.Da4           Nf3+

سفید بازى را واگذار كرد،چون پس از

44.Kd2           Nf3+,45.Ke2           Nd6,46.Dd7           Ng1+.,47.Ke3            Rd1

یا باید وزیر بدهد یا در شبكه ماتى گرفتار خواهد شد.

حال به نوع دیگرى از مبادله نیرو توجه كنید. به عنوان یك قاعده، سه سوار سبك كمى از وزیر قوى ترند.استثنا زمانى به وجود مىآید كه وزیر بتواند به وضعیت حریف نفوذ كند و پیاده هاى او را مورد حمله قرار دهد و . سوارهاى سبك در موقعیت هاى دفاعى غیر فعال وانفعالى قرار گیرند اگر صاحب سوارهاى سبك بتواند به وضع  خود استحكام ببخشد مهره هایش صاحب نیرو وقدرت مىشود و میتوانند حمله متمركزى را پى ریزى كنند

نمودار ۳ وضعیتى را نشان مى دهد كه در آن سوارهاى سبك سفید نسبت به وزیر سیاه برترى  دارند

نمودار سه

         

دلیل برترى سفید فقدان امكانات فعالانه در نزد سیاه است. علاوه بر آن ضعفهایى كه با حركات g6,b6  به  وجود آمده اند بر وضعیت بازى تاثیر دارند.باید توجه كرد كه در این پوزیسیون پیاده d4 ایزوله سفید به هیچ وجه ضعیف نیست و بر خلاف ظاهر، نقش سودمندى در متوقف كردن پیاده هاى سیاه در هر دو جناح دارد.

نوع دیگرى از كشمكش نیروها، مبارزه دو رخ علیه وزیر است.در این حالتها غالباً برترى با دو رخ است و طرفى كه وزیر دارد باید پیاده اضافى داشته باشد تا بتوانند با دو رخ مقابله كند.

قدرت دو رخ زمانى بهتر خواهد بود كه به طور متحد در عرض هفت و هشت نفوذ كرده باشند یا در ستونهاى باز به عمل بپردازند.اینجاست كه قدرت محدود وزیر به عنوان یك مهره دفاعى نمایان مى گردد.بهترین وضعیت براى وزیر هنگامى است كه به پیاده هاى ضعیف حمله ور شود یا به موقعیت تضعیف شده شاه حریف نفوذ كند.

اگر سوار سبكى با وزیر همكارى داشته باشد، در پوزیسیونهاى باز، فیل و وزیر در مقابل دو رخ و اسب شانسهاى بهترى دارد تا وزیر تنها در مقابل دو رخ.

           

نمودار ۴ این حالت را بهتر نشان مى دهد.در اینجا به دلایل متعدد برترى با سیاه است. امكان حمله به نقاط ضعیف  f2,b4

،متصل نبودن رخهاى سفید به یكدیگر و عدم امكان فورى نفوذ در عرض ۷ و ۸ سیاه به علت نیاز به دفاع از نقاط ضعیف یاد شده، و عدم امكان استقرار  دایمى اسب در پایگاه نیرومند d5



نوع مطلب : استراتژی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اسب و پایگاه عملیاتى آن

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:شنبه 28 اسفند 1389-11:47 ب.ظ

به علت حركت خاص اسب، براى عملكرد موفق آن پایگاه عملیاتى مورد نیاز است. منظور از این پایگاه خانه اى است كه اسب در آن استقرار یابد و از گزند سوارها و از آن مهمتر پیاده هاى حریف در امان باشد. اسب مستقر در مركز قدرتى معادل یك رخ دارد. برعكس، اسبى كه جاى نا مناسبى داشته باشد ضعف قطعى به شمار مى آورد. ضرب المثل قدیمى ((اسبى كه در كنار صفحه باشد فقط گرفتارى به بار مى آورد)) بیان خوبى است از اینكه اسب در گوشه صفحه فقط قسمتى از قدرتش را مى تواند نمایش دهد.اسب در وسط صفحه مى تواند ۸ خانه را زیر نظر و كنترل داشته باشد. به همین دلیل مركزیت اسب بسیار مهم است.

سفید : آهیوس

سیاه : آلخین

(بادنوهایم 1936)

1.d4                 d5

2.c4                 d×c4

3.Nf3               a6

4.a4?                f6

5.e3                 Bg4

6.B×c4              e6

7.Nc3               Nc6

8.Be2               Bb4

9.o-o                o-o

10.Nd2

بهتر بود) Bd2(

10...             B×e2

11.N×e2           e5

12.Nf3           Re8

13.Bd2          Bd6

14.Ng3           e4

15.Ne1

15….               B×g3!

در وهله اول این حركت موجب شگفتى مى شود،چون این فیل در حمله به جناح شاه در آینده مى توانست نقش مهمى داشته باشد. اما آلخین تشخیص مى دهد كه بعد از این تعویض، پیاده  هاى جناح شاه سفید غیر متحرك و پایگاه عملیاتى  d5,g4 در اختیار اسبهاى وى قرار خواهند گرفت.

 

16.h2×g3           Ne7!

17.b4               Dd7

18.Nc2            Ned5

19.Na3

سفید نیز یك پایگاه در خانه  e5 براى اسبش مى خواهد ولى طرح او براى این كار فوراً متوقف مى شود.

 

                                                   

            

        

 

19….               b5

20.a×b5        a×b5

21.De2            c6

22.Nc2           Df5

23.Rf-c1          h6

24.Ra5       Ra-c8

25.Na1?

سفید سعى دارد اسبش را به پایگاه   c5 برساند ولى اكنون براى انجام چنان مانورى كمى دیر است.حركت درست  f3 بود كه از استقرار اسب در خانه  g4 جلوگیرى مىكرد.

25…                Ng4

روشن است كه آلخین با موفقیت طرح خود را به اجرا در آورده است

26.Kf1              Re6

27.R×b5            Rf6

28.Rc-c5          N×f2

29.Ke1            Nd3+

30.Kd1            Df1+

31.Be1             Rf2!

سفید بازى را واگذار كرد. آنچه در این بازى قابل توجه بود، نقشهاى متفاوتى بود كه اسبها ایفا كردند.اسب سفید چیز زیادى بدست نیاورد ولى اسبهاى سیاه،به ویژه اسب مستقر در خانه  d5 كه سیزده حركت در آن خانه باقى ماند، نقش فلج كننده اى در پوزیسیون حریف داشت. به دست آوردن پایگاه عملیاتى براى اسب محققاً یكى از مهمترین مضامین استراتژى شطرنج است.

جایگاه نامطلوب اسب نیز یكى از عوامل پابرجاى استراتژیكى و كسب برترى براى حریف است. بدون شك پیدایش چنان وضعیتى كمتر پیش مى آید.اسب مقید به استقرار در خانه هاى یك رنگ نیست و مىتواند تغییر مكان دهد و زنجیر پیاده اى هم در خیلى از حالات نمى تواند موجب محدودیت حركت آن شود. ولى وضعیتهایى به وجود مى آید كه تحرك آن محدود مى شود و به سختى وضعیت آن را بهبود بخشد. مانند مثال زیر.

سفید: پاخمان

سیاه: سابو

هیلورزوم 1947

1.d4                   e6

2.c4                   d5

3.Nc3               Nf6

4.Bg5              Be7

5.Nf3               o-o

6.e3               Ne4

7.B×e7           D×e7

8.Rc1               c6

9.Bd3               f5?

در اینجا حركت

9….B×c3

براى سیاه اجبارى بود.بعد از حركت متن تحرك بیشتر اسبهاى سفید نمایان مى شود.این عامل پایدار پوزیسیونى مهمتر از چشم اندازهاى تاكتیكى سیاه در جناح شاه است.

10.o-o              Nd7

11.a3               Rf6

12.Ne5!            N×e5

13.d×e5              Rh6

14.g3!              Bd7

15.f3

اسب سفید بر خلاف اسب سیاه در خانه  d4 موقعیت نیرومندى دارد و با حمله به پیاده ضعیف   f5 فشار زیادى بر سیاه وارد مى كند مقایسه وضعیت استقرار اسبهاى طرفین و اختلاف قدرت آنها بسیار آموزنده است.

22…                Rf8

23.Rc-e1          Be6

24.Dc5!

با این حركت نیرومند، سفید یك پیاده مى گیرد چون اگر

24…a6  25.Dd6!

بازى به نفع سفید تمام مى شود.

24…..              Rg8

25.N×e6            R×e6

پس از تعویض وزیرها اسب  h3 رفتنى است.

(25…D×e6  26.Dd6)

26.D×a7            Dh5

27.De3              Rh6

28.De2              De8

29.e6!               R×g3

30.De5+           Kg8

31.B×f5            Rg7

32.B×h3           R×h3

33.Rg1



نوع مطلب : استراتژی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

ویژگى پوزیسیون و انتخاب طرح و نقشه

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:شنبه 28 اسفند 1389-11:25 ب.ظ

انتخاب طرح و نقشه در هر حالتى بستگى كامل به وضعیت موجود در صفحه شطرنج

 

دارد، و بنابراین باید كاملا با پوزیسیون مطابقت و هماهنگى داشته باشد.قضاوت صحیح

 

یك وضعیت و درك ویژگیهاى آن شرط لازم براى یافتن طرح استراتژیكى مطلوب

 

است.بنابراین با شناخت حقایق و ویژگیهاى پوزیسیون مى توان طرح و نقشه مطلوب را

 

بر گزید.طبیعى است كه این مسائل در یك مقاله قابل توضیح نیستند ولى به طور اجمال

 

مى توان گفت كه ویژگیهاى یك پوزیسیون به واقعیتهاى زیر مربوط است:

..- تناسب قوا، تعادل نیروهاى دو طرف، یا برترى یكى از طرفین؛

 

..- نیروى مستقل هر مهره و نحوه استقرار آن؛

 

..- كیفیت مستقل هر پیاده ؛

 

..-وضعیت پیاده ها و ساختار آنها؛

 

..- وضعیت شاه هر دو طرف؛

 

..- هماهنگى سوارها با پیاده ها؛

 

بعضى از عوامل و ویژگیهاى پوزیسیون ممكن است موقتى و زودگذر باشند و

 

برخى دیگر دائمى و پا برجا هستند. یك عامل مهم و دیر پا، كیفیت ساختار پیاده اى

 

است. پیاده ها برخلاف سوارها نمى توانند به آسانى از یك جناح به جناح دیگر

 

انتقال یابند. تغییر وضعیت پیاده ها به كندى و تدریجى انجام مى شود، در صورتى

 

كه سوارها با سرعت و مشكل كمترى تغییر مكان مىدهند.

 

نتیجتاً، این پیاده ها هستند كه برخلاف ارزش كمترشان، عامل تعیین كننده وضعیت

 

هستند.از عوامل همیشگى و تعیین كننده دیگر در پوزیسیون، یكى برترى كمى و

 

دیگرى وضعیت استقرار شاه طرفین در بسیارى از موارد است



نوع مطلب : استراتژی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مفاهیم اساسی استراتژی در شطرنج

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:شنبه 28 اسفند 1389-11:24 ب.ظ

یك نظر رایج در شطرنج آن است كه فرق بازیكن با تجربه و مبتدى در مقدار محاسبه و

 

آینده نگرى است .این كه یك استاد بزرگ چند حركت را مى تواند محاسبه كند، نكته اى

 

كه بار ها و بارها مورد بحث و گفتگو قرار گرفته است . قدرت محاسبه دقیق و صحیح

 

حركات قابلیتى است كه مورد نیاز هر بازیكن سطح بالا و پیشرفته اى است ولى این تنها

 

تفاوت مهم و اساسى یك بازیكن معمولى نیست.

 

بسیارى از بازیكنان بر هنر به وجود آوردن تركیبهاى دقیق تسلط دارند ولى بازى آنها به

 

سطح بازى استادان نمى رسد، چون  نمى توانند بازى را بر اساس یك نقشه و استراتژى

 

صحیح و آینده نگرانه اداره كنند.

 

محاسبه یك واریانت مشخص تنها زمانى ممكن و ضرورى است كه برداشتى مشخص و

 

دقیق از پوزیسیون داشته باشیم در اكثر مواقع، طرح كلى و جامع حاكم بر وضعیت،

 

راهنماى بازیكن براى پیدا كردن حركات مورد نیاز بازى مى شود.

 

طرح بازى در یك مرحله مشخص را طرح عمومى یا استراتژى مى نامند. طریقه پایه

 

گذارى و مجموعه اصولى كه ما براى طرح ریزى تعقیب مى كنیم و مشخصات تعیین

 

كننده آن، تعریف دیگرى از استراتژى است.این اصطلاحات،و كلماتى نظیر هدف

 

استراتژیكى یا تاكتیكى وغیره،همان معانى را دارند كه در علوم سیاسى و نظامى به كار

 

مى روند.

 

بعضى ممكن است تصور كنند كه مات كردن شاه حریف هدف استراتژیكى در هر بازى

 

شطرنج است.چنین تصورى در ابتداى پیدایش شطرنج مدرن شاید قابل قبول بوده باشد،

 

ولى در دوران ما كه تكنیكهاى شطرنج به نحو چشمگیرى پیشرفت كرده وایده  هاى 

 

بازى ژرف و پیچیده شده اند، ایجاد یك پیاده ضعیف، كسب یك برترى مختصر

 

پوزیسیونى، كنترل یك ستون باز، یا كنترل یك خانه مهم، استقرار یك سوار در یك پایگاه

 

مناسب، یا ایجاد یك پیاده رونده، مىتواند به عنوان یك طرح استراتژى كلى در دستور

 

كار بازیكن قرار گیرد.

 

لازم به توضیح است كه بهترین طرحها و نقشه ها اگر به درستى پیاده نشوند هیچ ارزش

 

و فایده اى ندارند.همانند شطرنج،این مسئله در  زندگى نیز مصداق دارد.مجموعه وسایل

 

و ابزار و مضمونهایى كه براى تحقق یك طرح استراتژیكى،یا جلوگیرى از انجام نقشه

 

هاى حریف، به كار گرفته مى شود تاكتیك نام دارد.مانورها، تركیبها، قربانیها، حملات

 

دو گانه،اچمزى،كیشهاوحملات بر خاستى و غیره، عناصر و ابزار تاكتیك هستند



نوع مطلب : استراتژی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

آموزش استراتژی در شطرنج

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:شنبه 28 اسفند 1389-12:24 ق.ظ

یك نظر رایج در شطرنج آن است كه فرق بازیكن با تجربه و مبتدى در مقدار محاسبه و

آینده نگرى است .این كه یك استاد بزرگ چند حركت را مى تواند محاسبه كند، نكته اى

كه بار ها و بارها مورد بحث و گفتگو قرار گرفته است . قدرت محاسبه دقیق و صحیح

حركات قابلیتى است كه مورد نیاز هر بازیكن سطح بالا و پیشرفته اى است ولى این تنها

تفاوت مهم و اساسى یك بازیكن معمولى نیست.

 

بسیارى از بازیكنان بر هنر به وجود آوردن تركیبهاى دقیق تسلط دارند ولى بازى آنها به

سطح بازى استادان نمى رسد، چون  نمى توانند بازى را بر اساس یك نقشه و استراتژى

صحیح و آینده نگرانه اداره كنند.

محاسبه یك واریانت مشخص تنها زمانى ممكن و ضرورى است كه برداشتى مشخص و

دقیق از پوزیسیون داشته باشیم در اكثر مواقع، طرح كلى و جامع حاكم بر وضعیت،

راهنماى بازیكن براى پیدا كردن حركات مورد نیاز بازى مى شود.

طرح بازى در یك مرحله مشخص را طرح عمومى یا استراتژى مى نامند. طریقه پایه

گذارى و مجموعه اصولى كه ما براى طرح ریزى تعقیب مى كنیم و مشخصات تعیین

كننده آن، تعریف دیگرى از استراتژى است.این اصطلاحات،و كلماتى نظیر هدف

استراتژیكى یا تاكتیكى وغیره،همان معانى را دارند كه در علوم سیاسى و نظامى به كار

مى روند.

بعضى ممكن است تصور كنند كه مات كردن شاه حریف هدف استراتژیكى در هر بازى

 شطرنج است.چنین تصورى در ابتداى پیدایش شطرنج مدرن شاید قابل قبول بوده باشد،

ولى در دوران ما كه تكنیكهاى شطرنج به نحو چشمگیرى پیشرفت كرده وایده  هاى 

 

بازى ژرف و پیچیده شده اند، ایجاد یك پیاده ضعیف، كسب یك برترى مختصر

پوزیسیونى، كنترل یك ستون باز، یا كنترل یك خانه مهم، استقرار یك سوار در یك پایگاه

مناسب، یا ایجاد یك پیاده رونده، مىتواند به عنوان یك طرح استراتژى كلى در دستور 

كار بازیكن قرار گیرد.

لازم به توضیح است كه بهترین طرحها و نقشه ها اگر به درستى پیاده نشوند هیچ ارزش

و فایده اى ندارند.همانند شطرنج،این مسئله در  زندگى نیز مصداق دارد.مجموعه وسایل

و ابزار و مضمونهایى كه براى تحقق یك طرح استراتژیكى،یا جلوگیرى از انجام نقشه

هاى حریف، به كار گرفته مى شود تاكتیك نام دارد.مانورها، تركیبها، قربانیها، حملات

دو گانه،اچمزى،كیشهاوحملات بر خاستى و غیره، عناصر و ابزار تاكتیك هستند.

ویژگى پوزیسیون و انتخاب طرح و نقشه

انتخاب طرح و نقشه در هر حالتى بستگى كامل به وضعیت موجود در صفحه شطرنج

دارد، و بنابراین باید كاملا با پوزیسیون مطابقت و هماهنگى داشته باشد.قضاوت صحیح

یك وضعیت و درك ویژگیهاى آن شرط لازم براى یافتن طرح استراتژیكى مطلوب

است.بنابراین با شناخت حقایق و ویژگیهاى پوزیسیون مى توان طرح و نقشه مطلوب را

بر گزید.طبیعى است كه این مسائل در یك مقاله قابل توضیح نیستند ولى به طور اجمال

مى توان گفت كه ویژگیهاى یك پوزیسیون به واقعیتهاى زیر مربوط است:

..- تناسب قوا، تعادل نیروهاى دو طرف، یا برترى یكى از طرفین؛

..- نیروى مستقل هر مهره و نحوه استقرار آن؛

..- كیفیت مستقل هر پیاده ؛

..-وضعیت پیاده ها و ساختار آنها؛

..- وضعیت شاه هر دو طرف؛

..- هماهنگى سوارها با پیاده ها؛

بعضى از عوامل و ویژگیهاى پوزیسیون ممكن است موقتى و زودگذر باشند و برخى

دیگر دائمى و پا برجا هستند. یك عامل مهم و دیر پا، كیفیت ساختار پیاده اى است.

پیاده ها برخلاف سوارها نمى توانند به آسانى از یك جناح به جناح دیگر انتقال یابند.

تغییر وضعیت پیاده ها به كندى و تدریجى انجام مى شود، در صورتى كه سوارها با

سرعت و مشكل كمترى تغییر مكان مىدهند.

نتیجتاً، این پیاده ها هستند كه برخلاف ارزش كمترشان، عامل تعیین كننده وضعیت

هستند.از عوامل همیشگى و تعیین كننده دیگر در پوزیسیون، یكى برترى كمى و دیگرى

وضعیت استقرار شاه طرفین در بسیارى از موارد است.

حالا با نگاهى به چند پوزیسیون، و پس از درك ویژگیهاى هر وضعیت، طرح درست

استراتژیكى هر وضعیت را بررسى مى كنیم.

نمودار یک

در نمودار یك با پوزیسیونى از یكى از واریانتهاى نادر شروع بازى اسپانیایى

مواجهیم.در عمل این شاخه كمتر به صورت موثرمورد آزمایش قرار گرفته و

تئوریسینها نظرات مختلفى در مورد این واریانت داشته اند از لحاظ كمى سیاه برترى

دارد و دو پیاده جلو است، ولى پیاده   d6 قابل حفظ نیست.اما از لحاظ گسترش سیاه

عقب است و مهره هایش وضعیت غیرفعالى دارند . در مقابل، سفید وزیر و فیل و

اسبش موقعیت فعالى دارند و رخهایش آمادگى دارند كه در هر یك از ستونهاى باز قرار

گیرند.

عوامل فوق مشخص كننده پوزیسیون هستند، و سفید و سیاه باید بر اساس آن طرح و

استراتژى آینده خود را انتخاب كنند.

..- سفید باید از سوارهاى خود كه در پستهاى فعال قرار دارند براى به وجود آوردن

تهدیدهاى تاكتیكى بهره گیرد و حمله مستقیمى را علیه شاه حریف طرح ریزى كند.

این تهدیدها عبارتند از

Dh5,B×d6,Ng5,Ra-d1,Rf-e1

..-استراتژى سیاه دفع تهدیدهاى آنى،تكمیل گسترش مهره  ها و به نتیجه رساندن برترى

كمى از طریق تصفیه و ساده سازى بازى است.

تنها با تجزیه و تحلیل دقیق و عمیق امكانات دو طرف مى توان گفت چه كسى در

استراتژى خود موفق خواهد بود در اینجا این مسئله مورد نظر ما نیست، بلكه آنچه

مىخواهیم مورد توجه قرار مىدهیم این است كه برترى كمى دیر پاى سیاه به مقابله با

برترى گسترشى و موقعیت فعال سوارهاى سفید برخاسته است. برخورد یك عامل

استراتژیكى با یك عامل دینامیكى موجب پیدایش طرحهاى متفاوتى از طرف سیاه و سفید مى شود.

 

نمودار دو

در نمودار ۲ مجدداً وضعیتى از یك شاخه شروع بازى اسپانیایى را شاهدیم .در اینجا

وضعیت از لحاظ كمى برابر است و تعداد سوارهاى گسترش یافته هر دو طرف نیز

مساوى است طرح هر یك از دو طرف چیست؟

عامل تعیین كننده در اینجا وضعیت ناقرینه پیادهاست.اگر صفحه شطرنج را از حد

فاصل بین دو ستون   e,d به دو قسمت تقسیم كنیم، مشاهده مى شود كه در مقابل سه

پیاده جناح وزیر سفید، سیاه چهار پیاده دارد. یك عامل مهم دیگر  وجود پیادهe5 سفید

است كه از خط مرزى عبور كرده و از استقرار سوار در خانه  f6  جلوگیرى مى كند.

حركات

...f5 ,...f6

 سیاه موجب ضعف  در پوزیسیون قلعه سیاه خواهد شد. حالا مى توانیم طرح

استراتژیكى را بر اساس وضعیت مورد بررسى قرار دهیم.

..-سفید طرح تهاجمى خود را در جناح شاه با حركاتى مانند

Dd3,Bc2,Ng5

دنبال خواهد كرد و استقرار پیاده در خانه  e5 در این زمینه به او كمك مى كند. به

علاوه، بعد از تهیه مقدمات و زمینه سازى كامل،سفید طرح راندن پیاده f را به  f4,f5 

تعقیب خواهد كرد، و به طور كلى، استراتژى سفید حمله در جناح شاه خواهد بود.

..-سیاه باید با طرحهاى سفید در جناح شاه مقابله كند و سپس با مانورهاى اسب به 

 a5,c5-c7 در جناح وزیر دست به حمله پیاده اى بزند.

نمودار سه

نمودار سه وضعیتى از شاخه رائوزر در دفاع سیسلى است. عامل تعیین كننده این

پوزیسیون استقرار شاه طرفین در دو جناح مخالف است. هر دو طرف باید سعى بر

تجهیز نیرو علیه شاه حریف بدون تلف كردن زمان داشته باشند.در اینجا ضرب المثل

((هر كه اول آمد اول برد)) كاملاً صادق است. سفید با پیاده و سوار در جناح شاه حمله

مى كند، و سیاه در جناح وزیر.

پیا ده  d6 سیاه نیز عاملى است كه نباید از نظر دور بماند.

بعضى از مواقع پوزیسیونهایى به وجود مى آیند كه به ما امكان انتخاب طرحها و

استراتژیهاى مختلفى را مى  دهند كه بستگى به سبك و سلیقه دارد. مثلاً در شروع بازى

هندى شاه، در واریانت زمیش، پس از حركات

1.d4                 Nf6

2.c4                 g6

3.Nc3              Bg7

4.e4                 d6

5.f3                  o-o

6.Be3               e5

7.d5                 Nh5

8.Dd2              f5

سفید مى تواند دو طرح كاملاً متفاوت را انتخاب كند:

الف: مى تواند با ادامه

9.e×f5                     g×f5

10.o-o-o

طرح در حمله در جناح شاه را با حركاتى مانند  g4,Rg1,Nge2,Bd3 پى ریزى

كند. سیاه نیز با حركاتى مانند  a6,b5

 

در جناح وزیر به مقابله مى پردازد.

ب: سفید مى تواند با ادامه

9.o-o-o                   f4

10.Bf2

به سیاه اجازه دهد كه در جناح شاه فضا كسب كند و با  g4,g5 دست به حمله بزند. در

ازاى آن سفید در جناح وزیر فضا و آزادى عمل بیشترى دارد و پس از گسترش

سوارها با طرح  b4,c5 اقدام به حمله مى كند.

در مرحله گذر از شروع به وسط بازى، معمولاً امكان انتخاب دو طرح متفاوت پیش

مى آید. بعضى از مواقع ارزیابى كامل و قاطع امكان پذیر نیست، و به سبك و سلیقه

بازیكن و حریف و موقعیت مسابقه و جدول ارتباط پیدا مى كند كه در مقاله هاى دیگرى

مورد بحث قرار خواهد گرفت. زمانى كه طرح درست تئورى مطابق با نیاز و

ضرورت پوزیسیون برگزیده شد، باید با روشى مطابق با تاكتیكهاى قابل دسترس در

پوزیسیون به مرحله اجرا در آید

تذكر: هر طرح و استراتژى باید دائماً تحت بررسى باشد و حالت تغییر وضعیت، حتى تغییرات جزئى، ممكن است تجدید نظر در طرح كلى ضرورت یابد.



نوع مطلب : استراتژی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اصل 15:پیاده های خود را در مرکز قرار دهید

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:جمعه 27 اسفند 1389-07:15 ب.ظ

خانه های e4,e5d4,d5مرکز صفحه را تشکیل می دهند گسترش مرکز خانه های

c3,f3,f6را شامل می شود پیاده ها بهترین مهره برای ساختار مرکز هستند چرا که

اسیب پذیری آنها نسبت به حمله ی پیاده های حریف از سوارها کمتر است.



نوع مطلب : اصول بازی شطرنج 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اصل 14:حمایت و حفاظت از پیاده ای که جلو رفته است مشکل تر است.

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:جمعه 27 اسفند 1389-07:13 ب.ظ

پیاده ی ضعیف آن است که توسط پیاده ی دیگر حمایت نشود و باید در مقابل حم له ی

حریف با سوار از آن حمایت نمود و این موجب می شود کارایی این سوار کم شود چرا

که در مقابل حمله ی حریف باید ماهیت دفاعی به خود بگیرد.



نوع مطلب : اصول بازی شطرنج 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اصل13:پیاده ها را برای کسب فضای بیشتر پیش برانید.

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:جمعه 27 اسفند 1389-07:10 ب.ظ

اگر چه پیشروی پیاده ها به محدودیت حریف و کسب فضا منجر می شود اما این اصل

نیز باید با دقت در نظر گرفته شود که دفاع از پیاده ی پیش رفته سخت تر است . بعلاوه

با پیشروی هر پیاده خانه هایی ضعیف در مجاور آن بوجود می آید که ممکن است

توسط سوارهای حریف اشغال شوند.



نوع مطلب : اصول بازی شطرنج 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اصل 12:تا آنجا که ممکن است فضای بیشتری را کنترل نمایید.

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:جمعه 27 اسفند 1389-05:43 ب.ظ

بازیکنی که از برتری فضایی بهره مند باشد و کنترل فضای بیشتری را در اختیار داشته

باشد از پویایی بیشتری برای مهره هایش برخوردار بوده و امکان تحرك بیشتری برای

انتقال آنها به هر دو جناح در اختیار دارد . از طرف دیگر بازیکنی که فضای کمتری

در اختیار دارد جهت مانور مهره های خود محدودیت داشته و در صورت لزوم برای

دفاع از شاه خود با مشکل مواجه خواهد شد.



نوع مطلب : اصول بازی شطرنج 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اصل11:تلاش کنید از قلعه گرفتن حریف جلوگیری نمایید.

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:جمعه 27 اسفند 1389-05:41 ب.ظ

اگر حریف در انتظار قلعه گرفتن شاه است تلاش کنید شاه او را برای مدت طولانی

تری در مرکز نگه دارید . یکی از رایج ترینبرای قلعه جناح شاه ) بیشتر مواقع f یا 8 f

راهها کنترل خانه هایی است که شاه برای قلعه گرفتن باید از آنها عبور نماید . (معمولا

1قربانی یک پیاده برای نگه داشتن شاه در مرکز از اهمیت بالایی برخوردار است.



نوع مطلب : اصول بازی شطرنج 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اصل 10:قلعه در جناح شاه از امنیت بیشتری نسبت به قلعه در جناح وزیر برخوردار است

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:جمعه 27 اسفند 1389-05:38 ب.ظ

قلعه گرفتن در جناح شاه او را بیشتر از مرکز دور کرده و پشت پیاده های خودی قرار می دهد . ضمنا این قلعه نیز زودتر از قلعه گرفتن در جناح وزیر میسر می گردد . همچنین قلعه ی مخالف   قلعه ی حریف موجب می شود که حملات حریف از توانایی بیشتری برخوردار گردد.



نوع مطلب : اصول بازی شطرنج 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

اصل9:به سرعت شاه را به قلعه ببرید.

نویسنده :علی کریمی
تاریخ:جمعه 27 اسفند 1389-05:34 ب.ظ

امنیت شاه از مواردی است که در شروع یا وسط بازی باید مورد توجه قرار گیرد. شاه

در مرکز بخصوص در وضعیتهای باز از حمله های حریف بسیار آسب پذیر خواهد

بود . قلعه گرفتن به این معناست که شاه با خیال راحت پشت خط پیاده ای خود قرار

گرفته ویکی از رخ ها نیز گسترش می یابد و می تواند به سرعت کنترل یک ستون نیمه

باز یا کاملا باز را در اختیار بگیرد.



نوع مطلب : اصول بازی شطرنج 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


  • تعداد صفحات :2
  • 1  
  • 2  


Admin Logo
themebox Logo